Izotretynoina to lek stosowany w ciężkim trądziku guzkowym, silnie redukujący produkcję sebum.
Izotretynoina to doustny retinoid, będący pochodną witaminy A. Jest stosowana przede wszystkim w leczeniu ciężkich postaci trądziku, zwłaszcza gdy inne metody leczenia nie przyniosły odpowiedniej poprawy lub gdy choroba wiąże się z ryzykiem powstawania blizn. Ze względu na silne działanie i możliwość występowania poważnych działań niepożądanych leczenie wymaga kontroli lekarskiej.
Izotretynoina wpływa na kilka mechanizmów odpowiedzialnych za rozwój trądziku. Zmniejsza aktywność i wielkość gruczołów łojowych, ograniczając produkcję sebum, wpływa na proces rogowacenia mieszków włosowych oraz pośrednio ogranicza warunki sprzyjające namnażaniu bakterii związanych z rozwojem zmian trądzikowych.
Dzięki jednoczesnemu wpływowi na wydzielanie sebum, rogowacenie i proces zapalny może oddziaływać na kilka przyczyn trądziku jednocześnie. Jest to jeden z powodów, dla których izotretynoina znajduje zastosowanie przede wszystkim w ciężkich postaciach choroby.
Izotretynoina stosowana jest przede wszystkim w leczeniu ciężkich postaci trądziku, takich jak:
Współczesne wytyczne dotyczące leczenia trądziku zalecają doustną izotretynoinę przede wszystkim w przypadku ciężkiego trądziku, choroby powodującej istotne obciążenie psychospołeczne lub bliznowacenie oraz wtedy, gdy standardowe leczenie miejscowe lub doustne nie przyniosło wystarczającego efektu.
Najczęstsze działania niepożądane izotretynoiny wynikają z jej wpływu na gruczoły łojowe i obejmują suchość skóry, ust, nosa i oczu. Mogą pojawić się również łuszczenie skóry, podrażnienie, krwawienia z nosa, bóle mięśni i stawów oraz zwiększona wrażliwość skóry na słońce.
Izotretynoina może powodować zwiększenie stężenia triglicerydów i cholesterolu oraz aktywności enzymów wątrobowych. Z tego względu podczas leczenia lekarz może zalecić regularne badania laboratoryjne, szczególnie przy obecności czynników ryzyka.
Rzadziej mogą wystąpić zaburzenia widzenia, silne bóle głowy związane ze zwiększonym ciśnieniem śródczaszkowym oraz poważne reakcje skórne. W 2026 roku EMA zaktualizowała informacje dotyczące bezpieczeństwa doustnej izotretynoiny, dodając do nich m.in. ostrzeżenie dotyczące ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGEP) oraz anal fissure jako działania niepożądanego o częstości nieznanej.
W przypadku doustnych retinoidów zgłaszano również objawy takie jak depresja, lęk i zmiany nastroju. Dostępne dane nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że izotretynoina powoduje zwiększenie ryzyka zaburzeń neuropsychiatrycznych, dlatego podczas leczenia zaleca się jednak zwracanie uwagi na istotne zmiany nastroju lub zachowania.
Izotretynoiny nie należy stosować m.in. w przypadku:
Izotretynoina jest silnie teratogenna, czyli może powodować ciężkie wady rozwojowe płodu. Z tego względu u kobiet, które mogą zajść w ciążę, jej stosowanie podlega szczególnym zasadom programu zapobiegania ciąży. Obejmuje on m.in. ocenę możliwości zajścia w ciążę, wykonywanie testów ciążowych przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia oraz stosowanie skutecznej antykoncepcji zgodnie z wymaganiami programu.
Należy również unikać jednoczesnego stosowania izotretynoiny i tetracyklin ze względu na ryzyko zwiększonego ciśnienia śródczaszkowego. Nie zaleca się także przyjmowania dodatkowej witaminy A podczas terapii, ponieważ może to zwiększać ryzyko toksyczności związanej z nadmiarem retinoidów.
Dodaj pozycje w ustawieniach modułu.
Treści w bazie leków mają charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej ani ulotki dołączonej do opakowania. O sposobie leczenia decyduje lekarz.